Succesvol, slim, maar niet gelukkig. Wat te doen?

Artikel van Alex van der Hulst op nrc.nl, juni 2016. Interview met Raj Raghunathan, auteur van If You’re So Smart, Why Aren’t You Happy dat juli uitkomt in de Nederlandse vertaling.

Succesvol, slim, maar niet gelukkig. Wat te doen?

Eigenschappen die je succesvol maken, kunnen ook je geluk in de weg staan. Dat stelt de Indiaas-Amerikaanse hoogleraar Raj Raghunathan in zijn boek If You’re So Smart, Why Aren’t You Happy?

Zou je graag meer geld willen verdienen? Gaat je werk beter als je meer controle hebt? Droom je er stiekem van je collega’s en vrienden te overtreffen? Misschien ben je dan zo iemand die slim en succesvol is, maar toch niet gelukkig.boek raj

Want juist wat jou succesvol maakt, kan er ook voor zorgen dat je ongelukkig bent, betoogt Raj Raghunathan, hoogleraar aan de University of Texas. Toch kán het wel: succesvol en gelukkig zijn, zegt Raghunathan. Hij schreef er het boek If You’re So Smart, Why Aren’t You Happy? over, dat deze maand in een Nederlandse vertaling verschijnt. Het onderwerp is populair: vorig jaar was de lezing van Raghunathan over geluk het vaakst bekeken op Coursera, een site waarmee je online colleges kunt volgen.

Wat staat, volgens Raghunathan, geluk in de weg?

1. Ongelukkig? Misschien waardeer je geluk niet genoeg.

Stel dat je drie wensen mocht doen, welke zouden dat zijn? Een miljoen winnen, een geweldige relatie, een prachtige reis maken, beroemd worden, of het winnende doelpunt scoren in een WK-finale? Grote kans dat je antwoord iets dergelijks is. Maar waarom is het niet je eerste wens gelukkig te zijn? Raghunathan vroeg het honderden studenten: geluk stond nauwelijks in het lijstje van de drie wensen. Vroeg hij diezelfde studenten naar hun doel in het leven, dan kwam geluk wél bovenaan te staan. Raghunathan noemt dit de Happiness Paradox.

Gelukkig worden? Maak er dan een prioriteit van

De reden dat geluk niet bovenaan onze wensenlijst staat, is dat het begrip ‘geluk’ voor veel mensen te abstract is. Vaak dénken we niet eens aan geluk. Wel aan geld verdienen bijvoorbeeld, maar we vergeten waarom we dat geld willen.

Maak geluk daarom een prioriteit, zegt Raghunathan. Maar, belangrijk, streef het niet na. Hij vergelijkt het met in slaap vallen. Is dat een streven? Dan kom je moeilijk in slaap. Kies liever voor praktische, kleine handelingen: drink geen koffie voor het slapen gaan, werk niet tot laat door. Slapen is dan een prioriteit.

Hetzelfde geldt dus voor geluk. Definieer waar je gelukkig van wordt, en kies vervolgens altijd voor dat geluk. Een sportwedstrijd van je kind bezoeken bijvoorbeeld, in plaats van thuis voor de televisie blijven zitten. In een onderzoek lieten Raghunathan en drie collega’s van andere universiteiten driehonderd mensen een geluksdagboek bijhouden. De helft kreeg dagelijks een herinnering per mail om keuzes te maken waar ze gelukkiger van werden. Deze groep bleek aan het einde van het experiment gelukkiger te zijn, omdat ze na de herinneringsmail bijvoorbeeld kozen om naar die sportwedstrijd te gaan.

Vaak dénken we niet eens aan geluk. Wel aan geld verdienen bijvoorbeeld, maar we vergeten waarom we dat geld willen

2. Ongelukkig? Dan wil je zeker graag de beste zijn.

Onbewust stimuleren veel ouders hun kinderen om de beste te zijn in iets. En excelleren kan je ook gelukkig maken. Onderzoek gepubliceerd in de Journal of Personality and Social Psychology (1988) laat zien dat proefpersonen die te horen krijgen dat ze beter zijn dan anderen, tevredener zijn dan proefpersonen die het tegenovergestelde horen.

Maar: het probleem is dat het nastreven van superioriteit ongelukkig maakt. Waarom? Wanneer je streeft naar superioriteit, ga je jezelf met anderen vergelijken. Lang niet alles laat zich echter makkelijk vergelijken (geluk, bijvoorbeeld). Je bent daarom al snel geneigd naar andermans inkomen of spullen te kijken – en daarnaar te streven. Materialisme ligt dan al snel op de loer. maar materialisme maakt niet gelukkig. Want uit onderzoek weten we dat nieuwe spullen snel wennen en de verwachting van het geluk dat geld brengt, vaak te hoog is.

Het nastreven van superioriteit en geld zorgt er bovendien voor dat mensen meer op zichzelf gericht zijn. Deze ‘eenzame’ positie zorgt (op langere termijn) voor ongeluk.

Gelukkig worden? Ga voor de ‘flow’

Raghunathan schrijft: „Hoe minder aandacht je schenkt aan hoeveel beter of slechter je bent dan anderen, hoe gelukkiger je waarschijnlijk bent; of andersom, hoe meer je jezelf vergelijkt met anderen, hoe ongelukkiger je bent.”

Maar hoe moet het dan wel? Raghunathan verwijst naar een klassieker in de managementboeken: Flow van de Hongaars-Amerikaanse psycholoog Mihaly Csikszentmihalyi. Dit boek bevat de theorie dat werk zó leuk kan zijn en zo veel aandacht kan vergen, dat de tijd voorbij vliegt. Wie probeert zoveel mogelijk ‘flow’ in zijn werk en leven te krijgen, kan zowel excelleren als gelukkig zijn, betoogt Raghunathan.

Hij geeft daarom als carrièreadvies te zoeken naar de gemene deler van je talent, wat je leuk vindt en wat voldoening geeft. Best een uitdaging natuurlijk, maar denk je dat je het gevonden hebt en blijkt dat onverenigbaar met je huidige baan, dan adviseert Raghunathan je wel om het rustig aan te doen. Gooi niet gelijk je hele leven overhoop om je ‘passie’ te volgen, begin eens met enkele uren per week.

3. Ongelukkig? Je wil te veel controle.

Een laatste contradictie: het stellen van doelen en het hebben van controle kunnen beiden zorgen voor geluk. Maar het is een dun koord, legt Raghunathan uit. Want te veel controle willen en obsessief een gewenste uitkomst nastreven, zorgt juist voor ongeluk.

Veel mensen rijden liever in een auto dan dat ze in het vliegtuig zitten, terwijl we allemaal weten dat we veiliger zijn in een vliegtuig. Zo zie je: het gevoel controle te hebben vinden we fijn. Ook al is dit soms een illusie; er zijn simpelweg te veel oncontroleerbare krachten die een uitkomst bepalen.

Gelukkig worden? Krijg je gevoelens en gedachten onder controle

In plaats van controle te zoeken in de (oncontroleerbare) buitenwereld, kunnen we beter proberen grip te krijgen op onze gedachten en gevoelens, schrijft Raghunathan.

Er zijn meerdere, simpele manieren om dat te doen. Bijvoorbeeld door situaties te vermijden die je gevoelens op hol doen slaan. Laat je presentatie vooraf dus níét beoordelen door die vreselijke collega. En bekijk vooral niet de Instagram van die zogenaamd succesvolle oud-klasgenoot aan wie je een hekel hebt.

En daarnaast: benoem je emoties. Veel mensen denken dat die emoties dan sterker worden, maar dat klopt niet, blijkt uit onderzoek. Met het zogeheten ‘affect labeling’ – in de file staan en hardop zeggen: ‘Dit is frustrerend’ – wordt de emotie juist minder.

Het werkt bovendien ook de positieve punten van een slecht gevoel te zoeken. Bij stress over een vergadering kun je – als het je lukt – ook denken dat je het geluk hebt dat je met dit soort luxeproblemen te maken hebt. Je zit immers niet zonder werk. Erg simpel, maar wel een van de bouwstenen van de cognitieve therapie.

Gevoelens onderdrukken helpt juist niet, stelt Raghunathan. De delen van onze hersenen die actief zijn wanneer we ons slecht voelen, blijven actief als we deze gevoelens onderdrukken. Juist als we het idee hebben nergens meer controle over te hebben, gaan we opruimen of winkelen, iets waar we wél de gewenste uitkomst over kennen.

Gelukkig én succesvol zijn is koorddansen, maar het is te leren.

Kunde, verbondenheid en autonomie, is wat de slimme en succesvolle mensen toch gelukkig maakt, aldus Raghunathan. Het vermogen iets goed te kunnen, verbondenheid met anderen zonder ze te willen overtreffen, en de kunst om controle over gedachten en emoties te hebben. Gelukkig én succesvol zijn is koorddansen, maar het is te leren.

Wil je áltijd beter zijn dan anderen? Dat is misschien goed voor je carrière, maar ’t zit geluk in de weg.

Bron: klik hier

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s